گفت : سكر طعم باشد ، يقال : هذا سكمر لك ، أى طعم و « أنشد » : جعلت عيب ( 1 ) الأكرمين سكرا * ( إِنَّ فِي ذلِكَ لآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ) * ، در اين آيتى هست و علامتى و دليلى مر عاقلان را كه خرد كار بندند . * ( وَأَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ ) * ، وحى كرد خداى تو به نحل يعنى إلهام داد ايشان را ، و مرجع معنى ( 2 ) إلهام با علم بود جز كه علم در عقلا مستعمل باشد و به إلهام در جز عقلا ( 3 ) ، و نحل ، منج انگبين باشد و يكى ( 4 ) را نحلة گويند من باب تمر و تمرة . * ( أَنِ اتَّخِذِي ) * ، كه بگيرى از كوهها خانه‌ها براى خود و نيز از درختان . * ( وَمِمَّا يَعْرِشُونَ ) * ، و از آنچه مردم چفته مىبندند . ابن زيد گفت : مراد چفتهء رز است ، و بعضى دگر گفتند : مراد سقفهاست ( 5 ) . ابو عبيده گفت : وحى در كلام عرب بر وجوه است : وحى نبوّت ، كقوله تعالى : إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى نُوحٍ . . . ( 6 ) ، و وحى به معنى امر باشد ، كقوله تعالى : وَأَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى أَنْ أَرْضِعِيه . . . ( 7 ) ، و گفته‌اند : اين وحى هم إلهام است و القاى فى القلب ، و وحى به معنى اشارت است ، فى قوله : فَأَوْحى إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَعَشِيًّا ( 8 ) ، أى أشار اليهم . وحى به معنى اسرار آمد ، يقال : أوحى إليه كلاما ، اذا أسرّ اليه ، و منه قوله : يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً . . . ( 9 ) ، و الوحى ، الكتابة أيضا ، كما قال لبيد : كما ضمن الوحىّ سلامها و اصل « وحى » القاء الشىء إلى الغير على وجه الاسرار . و وحى را تعديه هم به « لام » كنند و هم به « الى » . قال اللَّه تعالى : بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى لَها ( 10 ) . و بيشتر به « الى » تعديه كنند ، و قال العجّاج : وحى لها القرار ، فاستقرّت

--> ( 1 ) . اساس : عنب ، به قياس با نسخهء قم ، تصحيح شد . ( 2 ) . آب ، آز : و معنى ، آج ، لب : منها . ( 3 ) . قم : جز در عقلا . ( 4 ) . آج ، لب از آن . ( 5 ) . آج ، لب : اسقفهاست ، آب ، آز : چفتهء درّ است . ( 6 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 163 . ( 7 ) . سورهء قصص ( 28 ) آيهء 7 . ( 8 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 11 . ( 9 ) . سورهء انعام ( 6 ) 112 . ( 10 ) . سورهء زلزلة ( 99 ) آيهء 5 .